Frunsur / áblástur
| Atriðaskrá greina |
|---|
| Frunsur / áblástur |
| Einkenni |
| Smitvarnir |
| Hefðbundin meðhöndlun |
| Hómópatía |
| Önnur óhefðbundin ráð |
| Allar síður |
Frunsur eða áblástur (Herpes labialis) eru einkenni veirusýkingar sem er af herpesstofni (herpes simplex) og er skyld hlaupabóluveirunni. Flestir smitast af þessari veiru í æsku þó hægt sé að smitast hvenær sem er á ævinni og ef einstaklingur smitast þá losnar hann aldrei við veiruna. Talið er að um eða yfir 80% manna sé smitaður af þessari veiru og hafi myndað mótefni, en að eingöngu 20% fái útbrot.
Herpes simplex skiptist aðallega í tvo flokka. Annar HSV-1 hefur áhrif á andliti, munn, augu og fleiri staði en það er sú tegund sem flestir þekkja.
Hinn HSV-2 hefur frekar áhrif á kynfæri og umhverfis þau og er talinn til kynsjúkdóma. Hér munum við þó aðeins fjalla um HSV-1.
Herpesveira lifir í taugarótum en brýst fram í húðfrumur og veldur endurteknum útbrotum. Veirurnar eru lengst af í dvala, en blossa upp við vissar aðstæður. Sumir verða hennar aldrei varir, hjá öðrum brýst hún út með reglulegum hléum sem geta verið mislöng milli einstaklinga. En einnig eru aðrir þar sem útbrotin blossa upp við kvef, lasleika, kulda, hita og líkamlega- eða tilfinningalega streitu. Einnig vegna áhrifa frá sól, á gelgjuskeiði, í kringum tíðir kvenna eða bara einskær óheppni.
Vírusinn fer inn um húð eða slímhúð og getur aðeins lifað á mannslíkama og berst frá einum einstakling til annars við beina snertingu. Hann smitast aðallega meðan útbrotin eru viðvarandi við beina snertingu við frunsuútbrot, fingur sem hafa snert útbrot eða rakt handklæði eða þvottapoka sem einhver hefur þurrkað sér með. Einnig hefur verið sýnt fram á að veiran getur lifað í baðvatni eða heitum potti, en deyr fljótlega eftir að þorna.
Þegar herpesveiran brýst út þá sest hún að í húðfrumum og myndar þéttar blöðrur sem fyllast veirum, en þær geta orðið allt að 200 þúsund í hverri blöðru. í upphafi þegar frunsan brýst fram getur vessinn sem kemur úr hverri blöðru innihaldið milljónir veira sem eru mjög smitandi. Þær geta ýmist smitað sama einstakling á öðrum stað eða annan einstakling og því nauðsynlegt að sýna ýtrasta hreinlæti.
Herpes er ekki alvarlegur sjúkdómur fyrir flesta einstaklinga þó hann geti valdið leiðinda óþægindum. Varnarkerfi líkamans myndar mótefni gegn veirunni sem mildar eða hindrar útbrot með öllu og ef varnarkerfi líkamans veikist eru meiri líkur á að veiran brjótist út. Herpesveiran getur valdið alvarlegum eða lífshættulegum sýkingum hjá nýburum eða sjúklingum með bælt ónæmiskerfi.